Broei in de kuil voorkomen: hoe ontstaat het en wat doe je eraan?

Je snijdt de kuil aan en langs de wand is het voer warm en muf. Dat is broei, en het kost je voederwaarde, voeropname, melk en werkplezier. Het begint meestal aan de randen, bovenin of bij het aansnijvlak. Met goed aanrijden, direct afdekken en genoeg voersnelheid geef je broei weinig kans, in een graskuil en in een maiskuil.

Wat is broei in de kuil?

Broei is het opwarmen van je kuilvoer nadat er zuurstof bij is gekomen. Je spreekt van broei als het kuilvoer meer dan 10 °C warmer is dan de buitenlucht (Eurofins Agro). Door die warmte krijgen schimmels en bacteriën snel een kans. Broei en schimmel gaan dan ook vaak samen. Waar schimmel vandaan komt, staat bij de 4 oorzaken van schimmel in de kuil.

Hoe ontstaat broei?

Na het inkuilen zakt de pH van je kuil doordat melkzuurbacteriën suikers omzetten in melkzuur. Zolang er geen lucht bij komt, blijft het voer stabiel. Komt er wel zuurstof bij, bijvoorbeeld na het openen of door een gat in het plastic, dan worden gisten weer actief. Ze breken melkzuur af en maken warmte.

Dat gebeurt het eerst aan de randen en bovenin. Langs de wanden en in de bovenste laag is het voer het lastigst goed vast te rijden. Daar zit dus de meeste lucht. Banden en zand blijven bij de randen slecht liggen. En regenwater dat via de zijkanten het voer in loopt, verhoogt daar de pH. Gisten en schimmels overleven dan, en zodra er weer zuurstof bij het voer komt, krijg je broei. Met een goede afdekking en afvoer voorkom je regenwater in je kuilvoer.

Wiljan Ten Hove uit Kamperveen kent het. Langs de wanden van zijn kuilen ontstond regelmatig broei en schimmel. Sinds hij zijn vijf silo's met Silage Safe afdekt, heeft hij daar nagenoeg geen last meer van. Zijn verhaal staat bij melkveebedrijf Ten Hove.

Hoe herken je broei?

Een broeiende kuil voelt warm aan bij het aansnijvlak. Op koude ochtenden zie je soms damp. Je ziet plekken met witte of blauwgroene schimmel en je ruikt een muffe of zure geur. Koeien vreten er minder graag van. Wil je het zeker weten, meet dan de temperatuur een halve meter achter het aansnijvlak en vergelijk die met de buitenlucht. Is het verschil meer dan 10 °C, dan broeit je kuil.

Wat kost broei je?

• Verlies van voederwaarde: door broei gaat al snel 10% extra voederwaarde verloren (Silage Safe, brochure 2026, op basis van Eurofins Agro). Het VEM-verlies kan oplopen tot 17% (WUR, Handboek Melkveehouderij). Per dag kan broei al 3,5% droge stof kosten, of 15 VEM per kg droge stof.
• Minder voeropname: warm, muf of beschimmeld voer is minder smakelijk.
• Gezondheid: in broeiend voer kunnen schimmels groeien die mycotoxinen maken.
• Bedrijfsresultaat: hogere voerkosten, minder melk en meer werk.

Een voorbeeld uit onze brochure: een silo van 50 x 10 x 3 meter bevat zo'n 402.500 kg droge stof, goed voor ongeveer € 88.550 aan voederwaarde. Gaat daar 10% van verloren, dan is dat € 8.855 per jaar. Dit is indicatief: er zijn geen rechten aan te ontlenen. Hoe je dat voor je eigen kuil uitrekent, lees je bij voerverlies in de kuil berekenen.

Hoe voorkom je broei in de kuil? 7 tips

1. Kuil in op een koel moment

Bijvoorbeeld 's ochtends. Ingekuild voer verliest zijn warmte maar langzaam en bepaalt lang de temperatuur in de kuil.

2. Zorg voor de juiste droge stof

Te droog gras (boven 45%) laat zich lastig verdichten en houdt meer lucht vast. Te nat gras (onder 35%) vertraagt de verzuring (Groeikracht, VeeteeltGRAS maart 2025). Voor snijmais is 32-36% droge stof bij de oogst een goed doel. Boven 36% neemt de kans op broei en schimmel tijdens het voeren toe (WUR, Handboek Snijmaïs).

3. Rijd goed aan

Goed verdichten verlaagt de hoeveelheid lucht in de kuil, en bij het uitkuilen dringt de lucht minder ver door. Hoe je dat aanpakt: de 6 tips voor de beste verdichting.

4. Kuil de slechtste stukken eerst in

Droog of stengelig materiaal komt onderin. Daar wordt het het minst aan lucht blootgesteld en goed aangedrukt door de lagen erboven.

5. Dek zo snel mogelijk af

Dan komt de verzuring meteen op gang. In een praktijkproef met balen van Groeikracht was het verlies aan droge stof ruim 6% als het voer pas na 2,5 uur werd ingepakt. Na 5 uur was dat bijna 10%, en scoorde het voer 15 punten VEM lager dan voer dat direct was ingepakt (Veeteelt, mei 2021).

6. Zorg voor een luchtdichte afdekking, ook bij de randen

Juist aan de randen begint broei, dus daar moet de afdekking strak aansluiten en druk geven. Controleer na het inkuilen regelmatig op gaten, bijvoorbeeld door ongedierte. De werkwijze staat stap voor stap bij sleufsilo afdekken.

7. Stem de hoogte van de kuil af op de voersnelheid

Minimaal 1,5 meter per week in de winter en minimaal 2 meter per week in de zomer. Meer uitleg vind je bij de juiste voersnelheid. Voor je eigen silo reken je het uit met de rekenhulp voersnelheid.

Broeit een maiskuil sneller dan een graskuil?

Maiskuilen staan bekend als broeigevoelig. Na het openen zitten er veel suikers en zetmeel in het voer waar gisten van leven. Hoe droger de mais bij het inkuilen, hoe groter de kans: boven 36% droge stof neemt de kans op broei en schimmel tijdens het voeren toe (WUR, Handboek Snijmaïs). Goed verdichten, een strak aansnijvlak en genoeg voersnelheid helpen.

De familie Jennissen uit Den Dungen dekt een maissilo van 90 x 14 x 4 meter af met Silage Safe. Over de conservering zeggen ze: *"Als je het goed rond maakt, heb je nauwelijks kans op broei."*